Creatieve wandelworkshops in de natuur met kunstenaar Eva Bullens
Gepubliceerd op

Als vervolg op Commoning Merwede creëert Gemene Grond een nieuwe kunstwerkgroep die focust op de omliggende wijken van Merwede. Zo werkt Gemene Grond 'van buiten naar binnen’. Kanaleneiland, Transwijk en Rivierenwijk zijn verbonden via groene ‘ankerpunten’ op de zogenaamde Oost-West as die dwars door Merwede loopt. Hier verspreiden de sporen van planten zich vrijwel ongehinderd over harde barrières zoals de Beneluxlaan en Europalaan. In aanloop naar een nieuwe kunstopdracht organiseerde Gemene Grond in samenwerking met Bibliotheek Kanaleneiland en Stadsboerderij Eilandsteede (Utrecht Natuurlijk) drie workshops in maart en april. Onder begeleiding van kunstenaar Eva Bullens (her)beleefden buurtbewoners de natuur van Kanaleneiland via hun zintuigen.
Eva Bullens woonde twintig jaar in Utrecht waar ze haar kunstpraktijk ontwikkelde door projecten te doen met gemeenschappen. Samen met Floortje Zonneveld heeft ze The Slow Adventure opgezet, een project waarin ze de natuur opnieuw ervaart en onderzoekt door artistieke acties uit te voeren. Vanuit een vraag wordt al makend de omgeving verkend.
Bij Gemene Grond was ze meteen enthousiast over het samenwerken met buurtbewoners, lokale partners en buurtinitiatieven met als doel het opzetten van een kunstproject. Zo zijn de workshops geen losstaande activiteiten, maar een groter verdiepend proces over hoe te denken en handelen vanuit de natuur in plaats van onszelf.
Inleven in de plantenwereld en de omgeving
Voordat Eva een idee inbrengt, kijkt ze eerst naar de gedachtes, gevoelens en initiatieven die al leven in een wijk. De omgeving zelf is dus het startpunt waar ze vervolgens haar werkwijze op aanpast. Daarnaast was de opdracht van Gemene Grond om de plantenwereld als vertrekpunt te nemen. Uiteindelijk waren er drie wandelingen waar elke keer een ander zintuig (voelen, horen en zien) centraal stond. Normaliter maakt Eva lange wandelingen van één dag, maar deze keer brachten de drie verschillende ochtenden in Kanaleneiland continu verschillende mensen met diverse ervaringen mee.
Wat voelt een boom?
Bij de bomenkring tastten de deelnemers met houtskool en stukken stof de bast van een boom af met als resultaat bijzondere ‘bomenprints’. Eva liet iedereen verder stilstaan bij voelen als een beleving van de grootte en schaal van de natuur. Hoeveel water kunnen handen dragen? En kan je jezelf gronden zoals een boom die met zijn wortels de aarde voelt?
Braulio:
“Ik vond het erg leuk om aan de workshop deel te nemen, omdat ik daardoor de natuur in de wijk waar ik woon vanuit een ander perspectief heb kunnen bekijken. Soms ben je zo afgeleid door de duizend-en-één dingen die je moet doen, dat je niet bewust stilstaat bij de natuur om je heen.”
Wat hoort het gras?
Als voorbeeld van ‘luisteren’ naar de natuur zei Eva, "als het regent, maar de vogels fluiten dan weet je dat het binnenkort weer droog wordt”. Met een microfoon hoorden deelnemers de meest subtiele (omgevings)geluiden zoals lopen over het gras. In alles zit geluid en met zelfgemaakte maraka's speelden de deelnemers hun eigen ritmes.
Liesbeth:
“Het is verrassend hoeveel je kunt horen als je erop gaat letten, en dat uiteindelijk overal muziek in zit. We hebben van alles uit de natuur verzameld in een jampotje en dat al shakend en schuddend samengebracht in een geluidsfragment, heel leuk om te doen.
Ook heb ik vanuit Bibliotheek Kanaleneiland een fragment voorgelezen uit het boek “De mierenkaravaan” van Mariken Heitman. Mariken geeft ook moestuin cursussen bij Eilandsteede en ze schrijft heel beeldend over alles wat met tuinen en tuinieren te maken heeft. Ik heb een stuk gekozen over het zaaien, en dat in de beweging van het zaaien ook muziek zit.”
Wat ziet een paardenbloem?
Geïnspireerd op de vormen om ons heen verzamelden deelnemers blaadjes, takjes en andere voorwerpen op straat. Op lichtgevoelig papier (cyanotype) werden afdrukken in de Alexandertuin gemaakt terwijl iedereen aandachtig luisterde naar een zelfgeschreven tekst “Geworteld leven” van Amina Berkane Abakhou. Aan het einde hielden deelnemers een spiegel voor zich om het uitzicht vanuit een boom te belichten.
Amina:
“De reflectie op wortels en geworteld leven, het zitten op de grond en de zon die scheen, het waren prachtige ingrediënten die dit moment voor mij heel waardevol maakten. Teruglopen naar het park en uiteindelijk de schoonheid ontdekken van het spiegelen van een boom. Super bedankt voor het mee mogen doen.”
Expositie bij Stadsboerderij Eilandsteede en Bibliotheek Kanaleneiland
Belangrijk in Eva's werk is dat deelnemers ook stukjes meekrijgen van andermans ervaring. Tijdens het Lentefeest van Stadsboerderij Eilandsteede (Utrecht Natuurlijk) op zaterdag 4 april was al het materiaal van de drie workshops buiten opgehangen. Het leidde tot veel nieuwsgierige reacties en inspireerde toeschouwers om zelf verder na te denken over de relatie tussen mens en natuur. Eind mei richt Eva de expositie in bij Bibliotheek Kanaleneiland en zal er nog een laatste reflectiemoment met alle deelnemers zijn.
De workshops waren georganiseerd in samenwerking met Stadsboerderij Eilandsteede en Bibliotheek Kanaleneiland. En mede tot stand gekomen met een bijdrage van Ondernemerscollectief MerwedeTranswijk & Co.
Ontstaan van een kunstwerkgroep
De volgende stap van Gemene Grond is om vanuit het ontstane netwerk een kunstwerkgroep samen te stellen die gaat nadenken over een programma van eisen voor één of meer kunstwerken aan de Oost-West as. De plantenwereld is het uitgangspunt voor de kunstopdracht. De kunstwerkgroep begint met een locatie in Park Transwijk en van daaruit zal de groep en de opdracht uitgebreid worden naar een locatie in Merwede. Zo werkt Gemene Grond het liefst met buurtbewoners ‘van buiten naar binnen'.
Fatima:
"Om van de natuur te genieten hoef je geen kilometers af te leggen of dure spullen aan te schaffen. Dat ontdekte ik tijdens de workshop ‘Voel de natuur’. Door een ongelukje moest ik een tijdje stoppen met mijn lange wandelingen in de natuur, en juist daarom raakte deze ervaring me. Ik voelde me na afloop niet alleen helemaal zen en gelukkig, maar besefte vooral dat de natuur overal om je heen is. Door te vertragen, te luisteren, te kijken en te voelen, dus met al je zintuigen en door van perspectief te veranderen, komt de natuur vanzelf dichterbij. De foto van het kunstwerk van Henri Matisse die ik spontaan trok tijdens de introductie sloot daar toevallig daar mooi op aan: hoe haal je de natuur dichtbij, ook als je minder mobiel bent?"








